نقشه های طراحی

در طراحی و ساخت یک کارخانه نقشه های فرآیندی عمدتا توسط مهندسین شیمی طراحی میگردد . انواع نقشه های مکانیک، برق، ابزار دقیق و ساختمان نیز توسط مهندسین مکانیک، برق، الکترونیک و ساختمان رسم می شوند.  به هنگام طراحی یک کارخانه، در روند پیشرفت کار، نقشه های کامل تری تهیه می شود. نمودار های جعبه ای جریان ها ساده ترین نوع نقشه است که در آن بخش های اصلی یک کارخانه و جریان های مواد اولیه و محصولات نشان داده می شود. براساس این نمودار، نمودار جریان های فرآیند PFDرسم می شود که جزئیات دقیقی از فرآیند و جریان های مختلف آن را نشان می دهد. به همین ترتیب نمودار لوله کشی و ابزار دقیق P&ID  بر مبنای PFD تهیه می شود و در آن کلیه نکات مربوط به لوله کشی و ابزار دقیق و همه دستگاه ها و تجهیزات اصلی و فرعی فرآیند به طور دقیق نشان داده می شود.

 

نمودار جعبه ای فرآیند   BFD  (Block Flow Diagram)

این نقشه در اولین مراحل طراحی یک کارخانه شیمیایی، یا هنگامی که بخواهند به ساده ترین شکل، فرآیندهای مختلف یک واحد صنعتی بزرگ و پیچیده را نشان دهند رسم می شود. در این نمودار تعدادی از دستگاه ها، که در مجموع یک فرآیند را به وجود می آورند، به صورت یک جعبه یا بلوک (Block) نشان داده می شوند. برای مثال، مجموعه ای از مبدل های حرارتی، پمپ ها، ظروف مختلف و  برجهای تقطیرDistillation Towers)  ( را با یک جعبه و تحت نام «جداسازی» یا «تقطیر» نمایش می دهند. در نمودار جعبه ای تقدم و تاخر عملیات حفظ شده است و با دنبال کردن خطوط (جریان ها) از چپ به راست می توان به یک شناخت کلی در خصوص فرآیند دست یافت.

 

   نقشه‌های جریانهای فرآیند PFD (Process Flow Diagram)

این نقشه اولین محصول طراحی بنیادی می‌باشد و حتی در طراحی تفصیلی به آن نیاز می باشد. اصطلاحاً PFD را Road Map گویند یعنی از طریق نقشه‌های PFD می‌توان فهمید چه مراحلی برای تولید محصول باید طی شود.

پس از جمع‌آوری اطلاعات لازم آزمایشگاهی اولین قدم طراحی مفهومی فرآیند می‌باشد.  در طراحی مفهومی پروسس مورد نظر یك PFD مقدماتی رسم می‌گردد سپس در طراحی پایه (Basic Design) بنا به ضرورت عملیات، پمپ‌ها و سایر ادوات اضافه میگردد .

(PFD Development) جداول بیلان مواد و انرژی را به ما میدهد. در تشخیص اینكه یك فرآیند تا چه حد وسعت دارد كمك می‌كند و ترتیب دستگاهها در PFD دیده می‌شود . شرایط عملیاتی از قبیل دما، فشار و میزان جریان‌ها نیز به ما داده می‌شود. در این نقشه دستگاه های اصلی فرآیند و چگونگی جریان مواد بین آن ها نشان داده می شود. رآکتورها، برج های جداسازی(نظیر تقطیر، استخراج و...)، مخازن، مبدلهای حرارتی، فیلترها، خشک کن ها، پمپ ها، کمپرسورها و نظایر آن ها از مهم ترین دستگاه های فرآیندی هستند که در نمودار جریان های فرآیند نمایش داده می شوند.  معمولا اعداد و ارقام مربوط به جریان ها، نظیر مقدار دبی، ترکیب، دما، فشار و انرژی هر جریان به صورت جدول در زیر نقشه درج می شود.


ادامه مطلب